Odia Dictionary

Odia Grammar

ବାକ୍ୟବିଚାର

ସନ୍ଧି
ପରସ୍ପର ସନ୍ନିହିତ ପୂର୍ବପଦର ଶେଷବର୍ଣ୍ଣ ଓ ପରପଦର ପ୍ରଥମବର୍ଣ୍ଣର ମିଳନକୁ ସନ୍ଧି କୁହାଯାଏ । ସନ୍ଧି ତିନି ପ୍ରକାରର ଯଥା :- ସ୍ୱରସନ୍ଧି, ବ୍ୟଞ୍ଜନ ସନ୍ଧି ଓ ବିସର୍ଗ ସନ୍ଧି ।
ସ୍ବର ସନ୍ଧି	ପରସ୍ପର ସନ୍ନିହିତ ପୂର୍ବପଦର ଶେଷ ସ୍ବରବର୍ଣ୍ଣ ସହିତ ପରପଦର ପ୍ରଥମ ସ୍ବରବର୍ଣ୍ଣ ମିଳନକୁ ସ୍ୱରସନ୍ଧି କୁହାଯାଏ ।
	ସ୍ୱରସନ୍ଧିର ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଅ+ଅ = ଆ ଦେବ+ଅସୁର = ଦେବାସୁର, ଶ୍ୱେତ+ଅମ୍ବର = ଶ୍ୱେତାମ୍ବର ନୀଳ+ଅଚଳ = ନୀଳାଚଳ ଗ୍ରାମ+ଅଞ୍ଚଳ = ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ଅସ୍ତ+ଅଚଳ = ଅସ୍ତାଚଳ ଅ+ଆ = ଆ ସିଂହ+ଆସନ = ସିଂହାସନ ଗୁଣ+ଆକର = ଗୁଣାକର ଉଚ୍ଚ+ଆସନ = ଉଚ୍ଚାସନ ଆ+ଅ = ଆ ଚିତା + ଅନଳ = ଚିତାନଳ ସୁଧା + ଅଂଶୁ - ସୁଧାଂଶୁ ଆ + ଆ = ଆ ବିଦ୍ୟା + ଆଳୟ = ବିଦ୍ୟାଳୟ ସୁଧା + ଆକର = ସୁଧାକର
ବ୍ୟଞ୍ଜନ ସନ୍ଧି	ପରସ୍ପର ସନି୍ନହିତ ପୂର୍ବପଦର ଶେଷ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ବର୍ଣ୍ଣ ସହିତ ପରପଦର ପ୍ରଥମ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ବର୍ଣ୍ଣ ବା ସ୍ୱରବ?ର୍ର ମିଳନକୁ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ସନ୍ଧି କହନ୍ତି ।
	ଦିକ୍ + ଅନ୍ତ = ଦିଗନ୍ତ ବାକ୍‌+ଈଶ = ବାଗୀଶ ଉତ୍‌+ଯାପନ = ଉଦ୍‌ଯାପନ ଣିଚ୍‌+ଅନ୍ତ = ଣିଜନ୍ତ ଦିକ୍‌+ଗଜ = ଦିଗ୍‌ଗଜ ଦିକ୍‌+ବଳୟ = ଦିଗ୍‌ବଳୟ ଉତ୍‌+ଘାଟନ = ଉଦ୍‌ଘାଟନ ଜୟତ୍‌+ରଥ = ଜୟଦ୍ରଥ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ବ?ର୍ ପରେ ସ୍ୱରବ?ର୍, ବର୍ଗର ତୃତୀୟ ଚତୁର୍ଥ ବ?ର୍ କିମ୍ବା ଯ, ର, ଳ, ବ, ହ ଥିଲେ ପୂର୍ବପଦର ଶେଷରେ ଥିବା ପ୍ରତିବର୍ଗର ପ୍ରଥମବ?ର୍ ସ୍ଥାନରେ ସେହିବର୍ଗର ତୃତୀୟବ?ର୍ ହୁଏ । ଏହି ସୂତ୍ରରେ ବାଗାଡ଼ମ୍ବର, ଉଦ୍‌ବେଗ, ସଦ୍‌ବଚନ, ଭବଦୀୟ, ସଦାନନ୍ଦ ଆଦି ଶବ୍ଦ ଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଗଢ଼ାଯାଇପାରିବ । ବ୍ୟତିକ୍ରମ - (ଯାବତ୍‌+ଇୟ=ଯାବତୀୟ) ଚଳତ୍‌+ଚିତ୍ର=ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର (ତ୍‌+ଚ+ଇ) (ଚ୍‌+ଚ+ଇ) = ଚ୍ଚି ଉତ୍‌+ଚାରଣ = ଉଚ୍ଚାରଣ, ଉତ୍‌+ଛନ୍ନ=ଉଚ୍ଛନ୍ନ (ତ୍‌+ଛ) = (ଚ+ଛ) = ଚ୍ଛ ଉତ୍‌+ଛେଦ = ଉଚ୍ଛେଦ (ତ୍‌+ଛ+ଏ) = (ଚ୍‌+ଛ+ଏ) = ଚ୍ଛେ ବିପଦ୍‌+ଚୟ = ବିପଚ୍ଚୟ (ଦ୍‌+ଚ) = (ଚ୍‌+ଚ) = ଚ୍ଚ ତଦ୍‌+ଛବି = ତଚ୍ଛବି (ଦ୍‌+ଛ) = (ଚ୍‌+ଛ) = ଚ୍ଛ ତ ବା ଦ ପରେ ଚ ବା ଛ ଥିଲେ ତ ବା ଦ ସ୍ଥାନରେ ଚ ହୁଏ । ଏହି ଚ ପରବର୍ତ୍ତୀ ବ?ର୍ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ । ଉତ୍‌+ଜ୍ୱଳ=ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ (ତ୍‌+ଜ) = (ଜ୍‌+ଜ+ୱ) = ଜ୍‌ଜ୍ୱ(ବା) = ଜ୍ଜ୍ୱ ଜଗତ୍‌+ଜନନୀ = ଜଗଜ୍ଜନନୀ (ତ୍‌+ଜ୍‌) = (ଜ+ଜ) = ଜ୍ଜ ବିପଦ୍‌+ଜନକ = ବିପଜ୍ଜନକ (ଦ୍‌+ଜ) = (ଜ୍‌+ଜ) = ଜ୍ଜ ବୃହତ୍ + ଝଟିକା = ବୃହଜ୍‌ଝଟିକା (ତ୍‌+ଝ) = (ଜ୍‌+ଝ) = ଜ୍‌ଝ ବିପଦ୍‌+ଝଟିକା = ବିପଦଝଟିକା (ଦ୍‌+ଝ୍‌) - (ଜ୍‌+ଝ୍‌) = ଜଝ୍‌ ତ ବା ଦ ପରେ ଜ ବା ଝ ଥିଲେ ତ ବା ଦ ସ୍ଥାନରେ ଜ୍‌ ହୁଏ । ଏ ଜ୍‌ ପରବର୍ତ୍ତୀ ବ?ର୍ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ । ଉତ୍‌+ଡୀନ = ଉଡ୍‌ଡୀନ (ଉଡ୍ଡୀନ) (ତ୍‌+ଡ୍‌+ଈ) = (ଡ୍‌+ଡ୍‌+ଈ) = ଡ୍ଡୀ ତଦ୍‌+ଡି?ିମ = ତଡ୍ଡି?ିମ (ଦ୍‌+ଡ୍‌+ଇ) = (ଡ୍‌+ଡ୍‌+ଇ) = ଡ୍‌ଡି, ଡ୍ଡି ତ ବା ଦ ପରେ ଡ ଥିଲେ ତ ବା ଦ ସ୍ଥାନରେ ଡ ହୁଏ । ଏହି ଡ ପରବର୍ତ୍ତୀ ବ?ର୍ ସହିତ ଯୁକ୍ତହୁଏ । ଉତ୍‌+ହାର = ଉଦ୍ଧାର ତଦ୍‌+ହିତ = ତଦ୍ଧିତ ଉତ୍‌+ହତ = ଉଦ୍ଧତ ତ ବା ଦ ପରେ ହ ଥିଲେ ଦୁହେଁ ମିଶି ଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି । ଉତ୍ + ଲେଖ = ଉଲ୍ଲେଖ ତଦ୍ + ଲକ୍ଷଣ = ତଲ୍ଲକ୍ଷଣ ତ ବା ଦ ପରେ ଲ ଥିଲେ ତ ବା ଦ ସ୍ଥାନରେ ଲ ହୁଏ । ଏହି ଲ୍‌ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଲ ସହିତ ମିଳିତ ହୁଏ । ଉତ୍ + ଶୃଙ୍ଖଳ = ଉଚ୍ଛୃଙ୍ଖଳ (ତ୍‌+ଶ୍‌+ଋ) = (ଚ୍‌+ଛ+ଋ) = ଚ୍ଛୃ ଉତ୍‌+ଶ୍ୱାସ= ଉଚ୍ଛ୍ୱାସ (ତ୍‌+ଶ+ୱା) = (ଚ୍‌+ଚ୍ଛ୍‌+ୱା) = ଚ୍ଛ୍ୱା ବିପଦ୍‌+ଶଙ୍କା = ବିପଚ୍ଛଙ୍କା (ଦ୍‌+ଶ) = (ଚ୍‌+ଛ) = ଚ୍ଛ ତ ବା ଦ ପରେ ଶ ଥିଲେ ତ୍‌ ବା ଦ୍‌ ସ୍ଥାନରେ ଚ୍‌ ହୁଏ ଓ ଶ ସ୍ଥାନରେ ଛ ହୁଏ । ଏହି ଚ୍‌ ଓ ଛ୍‌ ମିଶି ଚ୍ଛ ହୁଅନ୍ତି ।
ବିସର୍ଗ ସନ୍ଧି	ପୂର୍ବପଦର ଶେଷରେଥିବା ବିସର୍ଗ(ଃ) ସହିତ ପରପଦର ପ୍ରଥମରେ ଥିବା ସ୍ୱରବ?ର୍ ବା ବ୍ୟଞ୍ଜନ ବ?ର୍ର ମିଳନ ହେଲେ ବିସର୍ଗ ସନ୍ଧି ହୁଏ ।
	ନିମ୍ନରେ ପ୍ରଦତ୍ତ ହୋଇଥିବା ତାର ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ନଭଃ+ଚର = ନଭଶ୍ଚର (ନଭଃ = ନଭସ୍‌+ଚର) = (ସ୍‌+ଚ) = (ଶ୍‌+ଚ) = ଶ୍ଚ ନିଃ+ଚୟ = ନିଶ୍ଚୟ, ଦୁଃ+ଚିନ୍ତା=ଦୁଶ୍ଚିନ୍ତା ଶିରଃ+ଛେଦ = ଶିରଶ୍ଛେଦ = (ଃ+ଛ) = (ସ୍‌+ଛ) = (ଶ+ଛ) = ଶ୍ଛ ବିସର୍ଗ ପରେ ଚ ବା ଛ ଥିଲେ ବିସର୍ଗ ସ୍ଥାନରେ ଶ ହୁଏ । ଧନୁ+ଟଙ୍କାର =ଧନୁଷ୍ଟଙ୍କାର (ଃ+ଟ) = ଷ୍‌+ଟ) = ଷ୍ଟ ବିସର୍ଗପରେ ଟ ବା ଠ ଥିଲେ ବିସର୍ଗସ୍ଥାନରେ ଷ ହୁଏ । ମନଃ+ତାପ=ମନସ୍ତାପ (ଃ+ତା) = (ସ୍‌+ତା) = ସ୍ତା ଦୁଃ+ତର=ଦୁସ୍ତର(ଃ+ତ) = (ସ୍‌+ତ) = ସ୍ତ ବିସର୍ଗ ପରେ ତ ବା ଥ ଥିଲେ ବିସର୍ଗ ସ୍ଥାନରେ ସ ହୁଏ ।

Odia-English Dictinary

Powerd by

© 2026. All right reserved.